سه شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۹ ساعت نوشته ی ابوالفضل نظری
|
فضاهای مجازی و شیوه ی مطالعه ادبیات از دهه ی اخیر که شاید به جرات بتوان گفت از گسترش این فضاها به وجود آمده است:-شیوه ی مطالعه ی سرسری و لغت نامه ای-، لحظاتی هراس در دل دوستداران ادبیات و هنر می اندازد.هراس از کم رنگ شدن پشتوانه ی ادبی-علمی واصولی در جامعه ی ادبیات.ظهور به ظاهر منتقدین،شاعران و نویسندگان حرفه ای جای نگرانی است. این میان هر کدام از ما وظیفه داریم از این جریان رها شویم. رها شدن برای منِ شاعر ونویسنده، برای منِ مخاطب ادبیات،حرفه ای شدن است:مخاطب حرفه ای شدن! مخاطب حرفه ای، ابتدا و اصل منتقد حرفه ای شدن نیز هست. منتقدی که مخاطب حرفه ای ادبیات نباشد به طور قطع نمی تواند منتقد باشد؛و نبود منتقد حرفه ای و اهل فن یعنی شکل گیری ادبیات نازل و دارای تاریخ مصرف، تاریخ مصرفی برابر مخاطبینی که با قرض دادن Like گِرد آمده اند و با قطع ارتباط خواهند رفت. اما مخاطب حرفه ای چه ویژگیهای بارزی می تواند داشته باشد؟!
1. مخاطب حرفه ای هر زمانی را برای مطالعه انتخاب نمی کند،بلکه برای مطالعه زمان بندی می کند.
2. هدفمندی و انتخاب، دومین اصل یک مخاطب حرفه ای است.
3. برای فهم اصطلاحات و یا مطالبی که درک نشده است سعی می کند به مراجع و کتب(الکترونیکی یا کاغذی)معتبر مراجعه می کند.
4. اما بعد از سه اصل پایه ای،یک مخاطب حرفه ای هر اثری را برای مطالعه انتخاب نمی کند.چرا که می داند عمر کوتاه انسان برای مطالعه ی حتا بهترین آثار هم کافی نیست.
5. سعی می کند با کمک و جستجو در دیدگاهها و نظرات نویسندگان شناخته شده و سایر مخاطبین و اهل فن،لیستی از منابع تهیه نماید.
6. مخاطب حرفه ای هر چند قدرت منتقد را برای بررسی اثر نداشته باشد اما نکات و دیدگاههای خود را درباره اثر یادداشت می کند.
7. اما می توان مخاطب حرفه ای را از کتابهایی که مطالعه کرده شناخت: کتابهایی که از نگاه اکثریت منتقدین حرفه ای ارزش خواندن داشته اند.و مطالعه کردن البته صرف روخوانی یک اثر نیست.
8. سلیقه ی ادبی یک مخاطب حرفه ای قابل تشخیص است، چرا که قریب به اتفاق آثاری که برای مطالعه انتخاب می کند در یک سطح قرار می گیرند.
9. مخاطب حرفه ای یک پله بالاتر می رود وقتی جسارت اندیشیدن درباره آثاری که مطالعه کرده را پیدا کند و دلیلهای خودش را برای زیبایی های هنری اثر داشته باشد.
البته اینها نه به طور جامع و کافی، نه به طور قطعی ویژگیهای یک مخاطب حرفه ای از نظر من بود. فقط برای اینکه به نوبه ی خود وظیفه داشتم با رعایت اصولی،از شیوه ی مطالعه ی سرسری و لغت نامه ای رها شده،و از دوستانی که تا امروز به آن شکل مطالعه می کردند دعوت کنم برای مطالعه ی متن کامل آثار ادبی(شعر،داستان،تئوری های ادبی و...) به جای انبوهی از داده های پراکنده.
#ابوالفضل_نظری
بهمن ماه 1394
آینده از آن شماست چرا که...